Toen ik door de natuurvoedingswinkel liep, viel mijn oog op een voedingssupplement met het opschrift „Lecithine” en de tekst: „Sojalecithine – voeding voor de hersenen, het hart en de lever”. Ik dacht even na, want ik herinnerde me: dit is dat geheime ingrediënt dat mijn oma in haar ontbijt deed en waarover ze met een glimlach opmerkte: ‘Het is het geheim van een goed geheugen en een sterk hart’ (dat herhaalde ze altijd). Toen glimlachte ik alleen maar en dacht bij mezelf: oma’s hebben nu eenmaal geheime recepten, van zelfgemaakte zalven tot theeën die alles genezen (jammer genoeg geen gebroken hart). Ook al is het alweer een tijdje geleden, ik weet dat oma echt de namen van mijn klasgenoten kende, terwijl ik zelfs vergeet waar ik net mijn sleutels heb neergelegd. Juist daarom besloot ik uit te zoeken of het echt nodig is, of dat het gewoon weer zo’n extraatje is.
Lecithine is, zoals ik heb ontdekt, niet zomaar een supplement uit de reclame, maar een onmisbaar onderdeel van elke cel in ons lichaam. Het vormt de basis van celmembranen en zorgt voor hun elasticiteit en functionaliteit. In feite is het de architect van onze cellen. En waar komt het voor? Het zit bijvoorbeeld in de hersenen, de spieren, de lever, kortom overal waar communicatie tussen cellen van levensbelang is. Mijn oma nam dus eigenlijk geen ‘wondermiddel’, maar iets wat haar lichaam van nature nodig had. Ik stuitte op een interessant feit: lecithine is een rijke bron van fosfatidylcholine, dat in het lichaam wordt omgezet in acetylcholine (een neurotransmitter) die verantwoordelijk is voor het geheugen en het leervermogen. ‘Dus als ik een tekort aan acetylcholine heb, betekent dat dan dat ik mijn e-mailwachtwoord vergeet, of dat ik niet meer weet waarom ik de koelkast heb opengemaakt?’ In principe wel. En juist daarom is lecithine onderzocht als preventief middel tegen de ziekte van Alzheimer en andere neurodegeneratieve aandoeningen. Het is weliswaar geen pilletje waarmee je je IQ meteen met 50 verhoogt, maar regelmatige inname helpt je geest fris en alert te houden (precies zoals bij mijn oma het geval was). Onderzoek wijst uit dat fosfatidylserine en fosfatidinezuur uit sojalecithine het geheugen, het leervermogen, de cognitieve vaardigheden, de concentratie en zelfs de stemming kunnen verbeteren. „Oké dan,“ dacht ik, „de hersenen zijn prima, maar hoe zit het met het hart?“ En toen stuitte ik op nog iets interessants. Lecithine lost vetten op en helpt het cholesterolgehalte te reguleren, waardoor het de bloedvaten beschermt tegen verstopping en atherosclerose. „Aha! Dus een hamburger met spek, dat compenseer je gewoon met lecithine?“ Niet helemaal. Lecithine maakt de gevolgen van ongezonde voeding niet ongedaan, maar helpt wel de vetbalans in het lichaam in evenwicht te houden en het slechte LDL-cholesterol te verlagen. Het werkt als een natuurlijke emulgator: het breekt vetten af in kleinere deeltjes, zodat ze gemakkelijker worden opgenomen en de bloedvaten niet verstoppen. Nu begrijp ik waarom mijn oma nooit last had van hoge bloeddruk of hartproblemen. Een andere bewering die mijn aandacht trok, was dat lecithine ‘de lever reinigt’. Zoals ik ontdekte, gaat het in werkelijkheid niet om een ‘reiniging’ (wat een populaire uitdrukking is), maar om het herstel en de bescherming van levercellen; het kan helpen voorkomen dat vet zich in de lever ophoopt. Lecithine helpt bij de afbraak van vetten in de lever, waardoor het niet-alcoholische leververvetting (steatose) kan voorkomen, een aandoening die vaak het gevolg is van een ongezonde levensstijl. Dit wordt mogelijk gemaakt door de bestanddelen choline, linolzuur en inositol, die een belangrijke rol spelen bij de vetstofwisseling en de gezondheid van de lever. Lecithine werkt weliswaar niet als een spons voor toxines, maar helpt en ondersteunt de juiste verwerking van vetten in de lever. Bovendien wijzen sommige studies erop dat het ook de spijsvertering bevordert, omdat het werkt als een natuurlijke vetafbreker en de opname en vertering van vetten vergemakkelijkt, en tevens het slijmvlies van de maag en darmen beschermt. En opnieuw is het bevestigd: oma at wat ze wilde, maar klaagde nooit over een zwaar gevoel na het eten. Door te helpen bij de afbraak van vetten ondersteunt lecithine de doorvoer ervan via de lever en de galblaas, waardoor het risico op galstenen wordt verminderd.
Toen ik bij het laatste onderzoeksresultaat kwam, moet ik toegeven dat ik sceptisch was. Zouden lecithine en stress iets met elkaar te maken kunnen hebben? Maar het bleek dat fosfatidylserine, dat in lecithine zit, helpt bij het reguleren van het cortisolgehalte, oftewel het stresshormoon. Sommige onderzoeken wijzen erop dat het zowel mentale als fysieke stress kan verlichten en zelfs kan helpen bij menopauzeklachten. En een extraatje? Sojalecithine is niet gehydrogeneerd en biologisch afbreekbaar. Een leuke verrassing was dat lecithine ook in cosmetica wordt gebruikt om de huid te hydrateren. Na het controleren van de feiten kwam ik tot de conclusie dat mijn oma gelijk had en dat lecithine inderdaad niet alleen nuttig is voor de hersenen en het hart.
Als we alle puzzelstukjes bij elkaar leggen, komen we tot de conclusie dat lecithine een onmisbare voedingsstof is die het lichaam nodig heeft om gezond te functioneren. Het ondersteunt de hersenen en het geheugen, helpt bij het handhaven van een gezond cholesterolgehalte en gezonde bloedvaten, beschermt de lever en bevordert de vertering van vetten, helpt bij het omgaan met stress en hydrateert de huid. Natuurlijk heb ik geen moment getwijfeld en heb ik een verpakking Lecithine van Dr. Lucullus gevonden, die ik meteen in mijn winkelmandje heb gelegd. Want ik wil me op mijn negentigste graag de namen van de klasgenoten van mijn kleindochter herinneren, net zoals mijn oma dat deed. Als ze hier nog was, zou ik haar dat zeker vertellen.
